طراح سایتپایه یازدهم
دانلود کل سایت
فهرست درس‌ها

پودمان ۱: برنامه‌نویسی پایتون

لیست‌ها

صفحه ۱۶

لیست (list)

شکل ۳۴
شکل ۳۴

لیست‌ها یکی از ۴ نوع داده در پایتون هستند که برای ذخیرۀ مجموعه‌ای از داده‌ها در یک متغیر واحد استفاده می‌شوند، ۳ نوع دیگر Set، Tuple و Dictionary هستند که هر کدام کاربردهای متفاوتی دارند.

ایجاد لیست: لیست‌ها با استفاده از کروشه‌ها (Square brackets)"[]" ایجاد می‌شوند.

در کد مقابل یک لیست شامل رشته‌ای از نام میوه‌ها ایجاد شده است fruits = ["apple", "banana", "cherry"] . دستور مقابل یک لیست شامل اعداد 1 و 2 و 3 و 4 و 5 را ذخیره می‌کند. numbers = [1, 2, 3, 4, 5]

ویژگی‌های لیست: Mixed data لیست انواع مختلف داده را می‌تواند نگهداری کند. در کد زیر یک لیست که انواع داده متفاوت عددی، رشته‌ای، بولین و اعشاری و حتی لیست دیگر را در خود ذخیره می‌کند، ایجاد شده است (شکل35).

شکل ۳۵
شکل ۳۵

Indexed: عناصر لیست دارای ایندکس (Index) هستند؛ یعنی هر عنصر یک شماره دارد و اولین عنصر لیست دارای اندیس صفر است (شکل36).

شکل ۳۶
شکل ۳۶

صفحه ۱۷

با ایندکس می‌توان به عناصر لیست دسترسی داشت (شکل37).

شکل ۳۷
شکل ۳۷

Mutable: لیست قابلیت تغییر دارد؛ یعنی بعد از ایجاد لیست، می‌توان عناصر آن را ویرایش، حذف یا اضافه کرد. در این مثال عنصر دوم لیست که اندیس آن[1] و مقدارش "banana" است به "oranges" تغییر داده شده است.

شکل ۳۸
شکل ۳۸

Ordered: لیست‌ها دارای ترتیب مشخص هستند: عناصر لیست به همان ترتیبی که وارد می‌شوند، ذخیره می‌گردند و این ترتیب تغییر نمی‌کند، مگر برنامه‌نویس آن را تغییر دهد.

عوامل مؤثر در ویژگی Ordered

الف ـ حفظ ترتیب ورود عناصر: همان‌طور که در مثال مشاهده می‌کنید عناصر دقیقاً به همان ترتیبی که وارد شده‌اند، نمایش داده می‌شوند (شکل 39).

شکل ۳۹
شکل ۳۹

ب ـ تأثیر ترتیب در نمایش عناصر لیست: اگر ترتیب تغییر کند، ایندکس‌ها هم تغییر می‌کنند (شکل40).

شکل ۴۰
شکل ۴۰

صفحه ۱۸

ج ـ تغییر ترتیب عناصر: در این مثال فقط عنصر اول تغییر کرد، بقیه سر جای خود ماندند ← یعنی ترتیب مشخص است (شکل41).

شکل ۴۱
شکل ۴۱

د ـ مقایسه دو لیست با ترتیب متفاوت: در این مثال با اینکه عناصر یکی هستند، چون ترتیب متفاوت است، دو لیست برابر نیستند (شکل42).

شکل ۴۲
شکل ۴۲

افزودن عنصر جدید به لیست: با استفاده از متد append() می‌توانید عنصر جدیدی را به انتهای لیست اضافه کنید (شکل 43).

شکل ۴۳
شکل ۴۳

صفحه ۱۹

در پایتون برای افزودن یک عنصر بعد از یک عنصر مشخص در لیست، از متد insert() استفاده کنید. list_name. insert (index, value)

مثال: لیست وظایف زیر را در نظر بگیرید:

tasks = ["Study", "Exercise", "Sleep"]

وظیفه "Break" را بین "Exercise" و "Sleep" اضافه کنید. لیست را نمایش دهید (شکل44).

شکل ۴۴
شکل ۴۴
شکل ۴۵
شکل ۴۵

حذف عنصر از لیست

در پایتون برای حذف عناصر از یک لیست (list) روش‌های مختلفی وجود دارد. انتخاب روش مناسب به این بستگی دارد که بخواهیم بر اساس مقدار حذف کنیم یا بر اساس موقعیت (اندیس).

صفحه ۲۰

  1. حذف عنصر با مقدار: متد remove() برای حذف مقدار یک عنصر از لیست است. اولین عنصری که همان مقدار را داشته باشد، حذف می‌شود.
list_name.remove(value)

مثال ۱: این برنامه با استفاده از متد remove() مقدار 12 را از لیست scores حذف کرده است (شکل46).

شکل ۴۶
شکل ۴۶

مثال 2: این برنامه با استفاده از متد remove() مقدار اولین 20 را از لیست numbers حذف کرده است (شکل47).

شکل ۴۷
شکل ۴۷
  1. حذف عنصر با ایندکس (index): متد pop() برای حذف عنصر با ایندکس مشخص شده استفاده می‌شود.
list_name.pop(index)

مثال: در این برنامه ایندکس با شماره یک، یعنی دومین عنصر لیست حذف شده است (شکل48).

شکل ۴۸
شکل ۴۸

صفحه ۲۱

اگر داخل متد pop() چیزی نوشته نشود، آخرین عنصر لیست حذف می‌شود. در کد زیر لیست food سه عنصر دارد (شکل49).

شکل ۴۹
شکل ۴۹

در خط 2 متد pop() چیزی نوشته نشده است؛ پس آخرین عنصر لیست یعنی "kabab" حذف می‌شود. اجرای برنامه این موضوع را تأیید می‌کند.

ساختارهای شرطی

شکل ۵۰
شکل ۵۰

ساختار شرطی به برنامه این امکان را می‌دهد که بر اساس برقرار بودن یا نبودن یک شرط، تصمیم‌گیری کند و مسیر اجرای دستورات را تغییر دهد. در این ساختار، ابتدا یک شرط بررسی می‌شود و سپس، در صورت درست بودن آن، مجموعه‌ای از دستورات اجرا می‌گردد.