طراح سایتپایه یازدهم
دانلود کل سایت
فهرست درس‌ها

پودمان ۴: توسعه وب پایتون

داده معتبر و استفاده داخلی

صفحه ۲۵۰

این دستورات از نظر پایتون بدون خطا اجرا می‌شوند؛ اما از نظر منطقی مقادیر نامعتبری هستند. شارژ باتری یک تلفن همراه نمی‌تواند بیشتر از 100 درصد یا مقدار منفی داشته باشد.

مشکل اینجاست که ویژگی‌های کلاس به‌صورت آزاد در دسترس هستند و هیچ کنترلی بر نحوۀ تغییر آنها وجود ندارد. این موضوع می‌تواند باعث بروز خطاهای منطقی در برنامه شود و در برنامه‌های بزرگ، نگهداری و توسعۀ آن را دشوار کند.

برای حل این مشکل، می‌توان برخی ویژگی‌ها را به‌گونه‌ای تعریف کرد که دسترسی مستقیم به آنها از بیرون کلاس محدود شود و تغییر آنها فقط از طریق متدهای مشخص انجام گیرد. به این نوع ویژگی‌ها، ویژگی خصوصی (Private) گفته می‌شود.

ویژگی‌های خصوصی (Private)

در پایتون، ویژگی‌های خصوصی با استفاده از دو زیرخط (_ _) در ابتدای نام آنها تعریف می‌شوند.

برای مثال، در کلاس Mobile می‌توان ویژگی باتری را به‌صورت زیر تعریف کرد:

self._ _battery = 100

با این کار:

  • دسترسی مستقیم به ویژگی از بیرون کلاس محدود می‌شود.

  • تغییر مقدار آن فقط از طریق متدهای کلاس امکان‌پذیر است.

  • کنترل منطقی روی داده‌ها برقرار می‌شود.

ویژگی‌های محافظت‌شده (Protected)

در بخش‌های قبل دیدید که ویژگی‌های یک کلاس می‌توانند عمومی (Public) یا خصوصی (Private) باشند.

اما گاهی شرایطی وجود دارد که:

  • نمی‌خواهید یک ویژگی از بیرون کلاس مستقیماً استفاده یا تغییر داده شود.

  • ولی می‌خواهید کلاس‌های فرزند بتوانند به آن ویژگی دسترسی داشته باشند.

برای چنین حالتی از ویژگی‌های محافظت‌شده (Protected) استفاده می‌شود. در زبان پایتون، اگر نام یک ویژگی با یک زیرخط (_) شروع شود، آن ویژگی به‌عنوان Protected در نظر گرفته می‌شود.

self._status = "on"

جدول ۳

سطح دسترسی نحوه نوشتن توضیح
عمومی (Public) battery دسترسی آزاد از همه‌جا
خصوصی (Private) _ _battery دسترسی فقط داخل همان کلاس
محافظت‌شده (Protected) _status دسترسی از درون کلاس و کلاس‌های فرزند

صفحه ۲۵۱

این نوع نام‌گذاری نشان می‌دهد که ویژگی برای استفادۀ داخلی کلاس و کلاس‌های فرزند طراحی شده است و نباید مستقیماً از بیرون کلاس تغییر داده شود.

تا اینجا با سه سطح دسترسی به ویژگی‌های یک کلاس آشنا شدید:

سطوح دسترسی مختلف شامل ویژگی‌های عمومی، خصوصی و محافظت‌شده، به شما کمک می‌کنند تا دسترسی به داده‌های یک کلاس را کنترل کنید. به همین دلیل لازم است جزئیات داخلی کلاس‌ها پنهان شوند و دسترسی به داده‌ها به‌صورت کنترل‌شده انجام گیرد. این مفهوم در برنامه‌نویسی شیءگرا با عنوان کپسوله‌سازی (Encapsulation) شناخته می‌شود. کپسوله‌سازی به معنای:

پنهان‌سازی جزئیات داخلی یک کلاس و کنترل نحوۀ دسترسی به داده‌ها و رفتارهای آن می‌باشد و یکی از مفاهیم اصلی برنامه‌نویسی شیءگرا محسوب می‌شود.