طراح سایتپایه یازدهم
دانلود کل سایت
فهرست درس‌ها

پودمان ۱: برنامه‌نویسی پایتون

ماژول‌ها و تفاوت تابع و متد

صفحه ۷۴

مثال: لیستی از پیام‌های انگیزشی بسازید و با استفاده از ماژول random در هر اجرا یک پیام تصادفی چاپ کنید (شکل152).

برنامه را اجرا کنید و نتیجه را بررسی کنید.

شکل ۱۵۲
شکل ۱۵۲

روش دوم: وارد کردن بخش‌های خاص (from ... import)

نام تابع import نام ماژول from در این روش، فقط توابع یا متغیرهای موردنیاز از یک ماژول وارد می‌شود. در این روش کد کوتاه‌تر و نوشتن ساده‌تر است.

مثال: فقط توابع sqrt و pow از ماژول math وارد برنامه می‌شوند (شکل153).

شکل ۱۵۳
شکل ۱۵۳

صفحه ۷۵

بعد از این دستور؛ نیازی به نوشتن math.sqrt نیست. مستقیماً sqrt (25) نوشته می‌شود.

جدول ۵: ماژول‌های پرکاربرد پایتون

ماژول کاربرد
math توابع ریاضی
random تولید اعداد تصادفی
turtle رسم شکل و گرافیک
datetime تاریخ و زمان
os کار با سیستم‌عامل

مثال: نمایش تاریخ و زمان فعلی: در این مثال فقط تابع now() مورد استفاده قرار گرفته است (شکل154).

شکل ۱۵۴
شکل ۱۵۴

مثال: در این مثال، فقط نمایش ساعتِ زمان فعلی، نیاز است. بنابراین از روش دوم واردکردن ماژول استفاده شده است (شکل155).

شکل ۱۵۵
شکل ۱۵۵

صفحه ۷۶

ماژول محلی (local)

ماژول‌هایی هستندکه توسط برنامه‌نویس نوشته شده است و در برنامه import می‌شوند.

ابتدا یک فایل پایتون با پسوند py ایجاد کنید. سپس توابع و متغیرها را در آن قرار دهید. سپس می‌توانید آنها را با import در برنامه اصلی استفاده کنید.

مثال: فایل my_module.py را ایجاد کنید و در آن کدهای زیر را بنویسید (شکل156).

شکل ۱۵۶
شکل ۱۵۶

سپس در برنامه اصلی main.py این کدها را بنویسید (شکل157).

شکل ۱۵۷
شکل ۱۵۷

مثال: ابتدا یک فایل با نام math_module.py بسازید و توابع زیر را داخل آن بنویسید (شکل158).

شکل ۱۵۸
شکل ۱۵۸

صفحه ۷۷

سپس در برنامه اصلی از آن استفاده کنید (شکل 159).

شکل ۱۵۹
شکل ۱۵۹

ماژول‌های شخص ثالث (3rd party): ماژول‌هایی که توسط دستور pip install نصب می‌شوند و در برنامه import می‌شوند. مثل Django، Flask, PyGame و...

تفاوت تابع و متد

در مطالب قبل، از دستوراتی مانند، split()، append() و len() استفاده کرده‌اید، بدون آنکه تعریف رسمی آنها بیان شود. این موضوع کاملاً طبیعی است و در برنامه‌نویسی بسیار رایج است؛ زیرا بسیاری از مفاهیم ابتدا با استفاده عملی و سپس با تعریف دقیق معرفی می‌شوند.

شکل ۱۶۰
شکل ۱۶۰

صفحه ۷۸

تابع:(function) دستوری مستقل است که برای انجام یک کار مشخص به کار می‌رود و به نوع داده خاصی وابسته نیست.

مثال: شمردن تعداد کاربران: تابع len() تعداد کاراکترهای یک رشته را برمی‌گرداند (شکل161).

شکل ۱۶۱
شکل ۱۶۱

مثال: نمایش تعداد کاربران به‌صورت رشته‌ای (شکل162):

شکل ۱۶۲
شکل ۱۶۲

متد (Method): نوعی تابع است که به یک کلاس یا شیء مشخص تعلق دارد و برای انجام عملیات روی داده‌های همان شیء استفاده می‌شود.

تفاوت اصلی تابع و متد در نحوۀ استفاده و وابستگی آنهاست؛ تابع‌ها به‌صورت مستقل فراخوانی می‌شوند، اما متدها از طریق یک شیء یا نوع داده و با استفاده از علامت نقطه (.) اجرا می‌شوند و معمولاً به داده‌های داخلی آن شیء دسترسی دارند.

متد lower, upper: با استفاده از متد lower, upper می‌توانید همه متن را به حروف بزرگ یا کوچک انگلیسی تبدیل کنید.

صفحه ۷۹

متد split رشته را به لیستی از کلمات تجزیه می‌کند (شکل163).

شکل ۱۶۳
شکل ۱۶۳